Magaly Solier y Juan Diego Flores ¡Runa simipi miskita takinku!

Tury ñañaykuna imaynallam allinllachu rimaykullaykichik, chaskiykuychik qatun kuyakuyniyta tukuy sunquywan chiqirichimuykichik.
Kay punchawkuna ripuqta Callao Lima llaqtapi ancha qatun takiq weraqocha Juan Diego Flores ñañanchik Magaly Solierwan runa siminchikpi miskita takiykunku, kanman kay  Guitarra Yuyariptiy qinaspapas Ripu Ripusaqmi takikunata. Turinchik Juan Diego Flores ancha riqsisqam yaqa lliw mamapachapi ancha sumaq takiyninwan, Perú llaqtanchiktam takinkunawan riqsichin qinaspapas [...]

Lliw Mamapachapi Mikuyninchikuna Yuyarisqa

Turaykuna ñañaykuna rimaykullaykichik, allillanchu imaynallan, kasqanmanta tupanakuykunchik kay qillqayniypi, chaskiykuy kuyakuyniyta.
Kay punchawkuna riqpi yuyarinku FAO wasipe mikuyninchikunata, rimanku tarpuyninmanta qinaspapas ninku aswanman mikunapaq, chay quinua, chocho, kiwicha mikuykunata. Lliw mamapachapi kay Perú suyunchikpin tukuy niraq tarpuykuna wiñan, aswan urqu llaqtakunapi: uqa, maswa, achita, maka, tarwi, trigo,sara, papa, olluku, chaynallataq quk niraq mikuykunapas wiñan.

Números en quechua

Números :  YUPANAKUNA
Tury ñañaykuna imaynallan allillanchu, kasqanmanta tupanakuykunchik kay qillqayniypi.
Kunan yachasunchik yupanakuna qillqayta .
Quk                       1                  uno
Iskay                     2                  dos
Kimsa                    3                  tres
Tawa                     4                  cuatro
Pichqa  , pisqa       5                  cinco
Suqta                     6                  seis
Qanchis                 7                  siete
Pusaq                    8                  ocho
Isqun  , esqon       9                  nueve
Chunka                 10                 diez
Chunka qukniyuq  11                 once
Chunka  iskayniyuq   12                 doce
Chunka kimsayuq      13                 trece
Chunka tawayuq        14                 catorce
Chunka pichqayuq     15                 quince

Alborada Akchirimuchkan

Turiykuna ñañaykuna rimaykullaykichik, kay sumaq punchawpi kuyakuyniyta chaskiykuy.
Alborada = Tiempo de amanecer o rayar el día
Alborada = Akchirimuchkan (está amaneciendo)
Kay * sutiwan riqsinchik chay tutamanta punchawman chimpaqta.
Kantaqmi kay sutiwan turinchikuna runa siminchikpi takiqkuna; paykuna kanku Ocobamba – Apu rimaq – Apurimac llaqmanta.
Kanku:
Sixto Ayvar Alfaro “Atuq”
Víctor Valle [...]

QILLQAYTA YACHASUN

Imaynallam ñañaturiykuna, allillanchu kusillachu kasqanmanta
Tupanakuykunchik, kunan yachasunchik qillqayta runa simipi.

Pronombres personales – Sutinchasqanchi
Quklla - Singular
Ñuqa - Yo
Qan - Tú
Pay - Él o [...]

Himno Nacional en Quechua

Turiykuna Ñañaykuna imaynallam allinllachu rimaykullaykichik kay sumaq punchawpi.
Himno Nacionalta runa siminchikpi qillqan weraqucha Teófilo Cárdenas Alvarado ( Rumi Ñawi ). Paqarimurqa kay mama pachaman Qosqo llaqtapi chunka pusaqniyuq anta sitwa killapi kay waranqa isqun pachak iskay chunca suqtayuq watapi.
El  siguiente Himno Nacional fue traducido al quechua por Teófilo Cárdenas Alvarado ( Rumi [...]

TOPONIMIA en quechua

Ñañaturiykuna imaynallam, allillanchu. Kay sumaq punchawpi kuyakuyniyta chaskiykuychik.
Runa simipi llaqtanchikunapa iman kaq sutinta yachaychik, kayta qillqara amauta Edilberto Lara Ilara, pay  qamauta Universidad San Cristobal de Huamanga qatun yachaywasipi.
Castellano                     Quechua                   Significado
Ancasmayu                  Anqasmayu                          Río azul
Cajamarca                    Qaqamarka                      [...]

Alicia Delgado Wañurun

embedded by Embedded VideoYouTube Direkt

Ñañaturiykuna imaynalla allilanchu, kasqanmanta kay sumaq punchawpi tukuy kuyakuyniywan tupanakuykunchik.
Alicia Delgadopa wañuyninwan takinchik yanawan pachakurun. Lliw llaqtanchikunapi runamasinchikuna llakiwan takinta takinku uyarispaku. Takinkunapi niq kusi llakinkunamanta, qinaspapas ancha kuyakuymanta. Chay takisqankunata kunan maypiña tarikuspapas saqiykuwanchik ñuqanchik takinanchikpaq.
Alicia Delgado, may llaqtamanmi mana chayarachu takinta takiykuwananchikpaq; manam kay Perú suyullanchikpichu takirqa, takirqataqmi qawa [...]

Inti Raymi Awkay Kuski

Rimaykullaykichik ñañaturiykuna  kay sumaq punchawpi imaynallam allillanchu, kasqanmanta tupanakuykunchik, ancha kuyakuyniyta chaskiyku.
Kunan iskay chunka tawayuq punchawpim sapa wata yuyarinchik TAYTA INTIPA RAYMINTA.
Ñawpaq awkimchikuna tayta intita mama pachawan kuskanchanachiqku, qinaspapas tayta intiqa  TAYTANCHIK karqa, pay lliw suyunchikunata qawaq. Kay killapi sapa tuta qallariqku awayta, punchawñataq sarata markakunaman, pirwakunaman quñuqku.

TAYTANCHIKPA PUNCHAWNIN

IMAYNALLAM ÑAÑATURIYKUNA, ALLILLANCHU
Kaymanta pacha kuyakuyniyta chaskiykuy kay sumaq punchawpi.
Taytanchikpa  punchawninta, sapa wata kay Inti Raymi killapi yuyarinchik, ancha kuyakuyninchikwan.
Taytanchikmi kay mama pachapi ancha riqsiyninwan sumaq ñanninta pusawanchik.
Paykunam  akchirisanmanta pacha, ñam qatariykunkuña chacra rurayninku llamkaq rinankupaq.
Tayta inti lluqsiykamuptinqa, ñam chacrapiña llamkachkanku, tukuy niraq llamkayta sapa punchaw qina , allpata ruruchispa  ñuqanchik rayku uywawananchikpaq.
Taytallay, sinchi kallpaykiwan allpata [...]

Continuar »
  • Nancy Ayala

  • Ñuqamanta

    Quechua, utaq runa simi, kay rimayninchikta rimakunchik pinqakuspa, manchakuspa wakinninchiqa, ¿imanasqa?. Ñuqanchikqa rimakunchik llaqtanchikpi rimasqanchiktam, manam huqpa simintachu, manataqmi qichunchikchu nitaq suwakunchikchu huqpa rimayninta. Chaynaqa rimakusun kay runa siminchikta ancha kuyakuywan. Qinaspapas kunanqa chinparunñam qatun mama quchatapas, kay qawachiktapas chaynan riqsisaña yaqa lliw mamapachapi. Ñuqa taksa kaptiy niwarqaku chay simitaqa manan rimanachu nispa, ñuqañataq miski rimakuy kaptin aswanman yacharurani chayna wakin erqe masiykunawan pukllanay rayku. Chaymi kunan miskita rimakuni.
  • Qam qillqaykuy kayninta RSS

    Subscribe via RSSSichus munanki kay rikusqaykita qinaspa munachkankichu yaykuyta kayman,amaña maskaychu.ñitiyku chay pukaniraqchapi qinaspa qillqaykuy chay munasqayki likasqaykimanta.